2003
"Zoufälleg keen Zoufall" (photos)
eng politesch Farce "Morte accidentale di un anarchico" vum Dario Fo, Laureat vum Nobelpräis an der Litteratur ;
adaptéiert vum Liliane Luyckfassel

"Dem Fo seng Stäerkt läit doranner, datt hien Texter schaaft déi zur selwechter Zäit ameséieren, engagéieren a Perspektive vermëttelen" huet et ënnert anerem an der Wiirdegung vun der Schwedescher Akademie geheescht. De Fo ass awer och ee Meeschter vun der Provokatioun, war a méi wéi ee Prozess verwéckelt, gouf esouguer alt direkt op der Bühn verhaft.

An „Morte accidentale di un anarchico“ schafft de Fo mam Mëttel vun der Grotesk, virun allem duerch de « matto », de Geck, eng vu senge léiwste Figuren déi a ville vu senge Stécker optrëtt an déi der Wourecht ëmmer nees op d’Spuer kënnt. De Geck, deen hei u Verkleedungs- an Imitatiounsmanie leid, weist op d’Hannergrënn vum Doud vum Anarchist Pinelli 1970 an engem Polizeiprisong zu Mailand hin, den Héichpunkt vun enger ganzer Rëtsch vun onduerchsiichtegen Evenementer matt enger helle Wull Bommenattentater Enn der 60er Joeren an Italien. Esou Attentater goufen et der och hei am Land Mëtt der 80er Joeren, an d’Liliane Luyckfassel huet dem Fo säi Stéck dann och net nëmmen iwwersat mee op eng exzellent Manéier u Lëtzebuergesch Verhältnisser adaptéiert. Em wat geet et? Ee Schisophreene gëtt vun der Police interpelléiert an op d'Kommissariat bruecht well hien sech als een aneren aus gëtt wéi deen deen en ass. Een Ament eleng am Büro, entdeckt dee selwechten belaaschtend Dossieren a virun allem een iwwert ee Verdächtegen deen onfräiwëlleg aus der Fënster geflattert wäer.

Firwat net eng nei Identitéit unhuelen an sech fir en héie Magistrat ausginn dee geschéckt gi wär fir d’Kniet vun den Zesummenhäng vun all deene knaschtegen Affären uechter d’Land lass ze maachen, Affären déi fir déi politesch a polizeilesch Instanzen net dee beschte Geroch an hiren dach esou feine Nueslächer sinn. D’Positioun als Geck erlaabt dëser Persoun eng scho bal iwwerdriwwe Bëssegkeet a Gescheitheet déi bestëmmt net jidderengem an de Krom erapasst. Eise Geck ass ëmmer nees fir eng nei Iwwerraschung gutt. Duerch d’Verrécktheet a virun allem duerch Onwarscheinlechkeet soll d’Wourecht iwwert all déi Affären erauskommen. Déi ganz Hiérarchie ziddert vum Palais bis an de Kommissariat, an de Publik kann doriwwer nëmme laachen.

Et spillen ënnert der Regie vum Nico Lessyn:
Claude Metz, Claude Bertemes, Laurent Federspiel,
Firmin Martiny, Liliane Luyckfassel, Giordano Moro.

Hei nach e Kommentar vum Claude Frisoni:

Gloire accidentelle d’un humoriste
Dario Fo est Prix Nobel de Littérature. Excusez du peu. Lorsque le jury de la plus prestigieuse des distinctions a décidé d’honorer l’auteur et son œuvre, il s’est trouvé des âmes sensibles pour contester ce choix. Comment ? Un rigolo, un contestataire, un iconoclaste, un réfractaire à l’ordre établi, un élément subversif, un auteur ayant recours à l’humour et à la dérision, admis, de son vivant au Panthéon des plus illustres plumes de la planète ? Inconcevable ! Intolérable ! Inadmissible ! Crime de lèse-majesté. Cette distinction suprême devrait être réservée aux auteurs dits sérieux, reconnus, ou non-dits ennuyeux et parfois inconnus. A ceux dont l’œuvre est consensuelle ou impénétrable, aux monuments ou aux ruines… Certes, depuis Aristophane, en passant par Molière, Corneille ou Shakespeare, le patrimoine de l’art dramatique a pu à juste titre s’enorgueillir de plumes qui pour être comiques n’en étaient pas moins géniales. Mais il faut croire que pour être un bon auteur comique, il faut être un auteur mort. Or Dario Fo est vivant. Bien vivant. Bon vivant. Tellement pertinent qu’il en devient impertinent. Si un certain establishment cultureux n’a pas spontanément applaudi à la surprenante et courageuse décision de l’auguste Académie Nobel, les professionnels et le public avaient depuis longtemps salué le talent de l’auteur de « mort accidentelle d’un anarchiste ». Ceux que le rire effraie n’ont qu’à bien se tenir, cette arme à la fois pacifiste et redoutable, efficace et agréable, n’a pas fini de jeter des grains de sable dans tous les rouages trop bien huilés du conformisme ni de perturber la tranquillité ronronnante de la dictature de ceux qui n’ont pas grand chose entre les oreilles. Dario Fo est un auteur classique quoique contemporain. Mais les vrais auteurs classiques ne sont-ils pas précisément ceux qui ont su être réellement contemporains de leur époque ?
Claude Frisoni